PROF.DR. SABRİ KARADOĞAN-DERSLER

  Sıcaklılığa Göre Hava Kütleleri 1. Soğuk Hava Kütleleri Bu hava kütleleri özellikle kışın K.Y.K.de (Sibirya, Kuzey Kanada, Grönland ve İskandinavya) doğuş alanlarını genişleterek etkili olurlar. Soğuk hava kütlelerinin en önemli özellikleri şunlardır; - Bu alanlarda yüzeydeki ısı kazancı, ısı kaybından daha az olduğu için sıcaklıklar çok düşük olur. - Hava kütlelerinin soğuma oranında nem alabilme, taşıyabilme kabiliyetleri zayıfladığı için soğuk hava kütlelerinin özgül nemi düşüktür. - Soğuk hava kütlelerinde stabil şartlar yaşandığı için kalınlıkları da azdır. - Gökyüzü bulutsuz ve açıktır. - Görüş şartları oluştukları yerde iyidir. Soğuk hava kütleleri sıcak alanlara doğru ilerlerken(güneye) alttan ısınırlar. Eğer ilerledikleri alanlar denizler ise, sıcaklıkla beraber nem de artar. Ancak karalar üzerinde ilerlerken ısınırlar, ama kütle kuru kalır. Soğuk hava kütleleri sıcak alanlara doğru ilerlerken şu değişiklikler maruz ka...

  4.5. Yağışlar Sis ve bulutu oluşturan, 0.001 ile 0.040 mm. çapındaki çok küçük su tanecikleri birleşerek veya üstlerine eklenen yeni yoğunlaşma ile 0.5 mm den daha büyük olup ağırlaşınca, bulutlardaki dikey hava hareketlerine üstün gelip düşmeye başlarlar. İşte atmosfer içinde kısa veya uzun bir yol kat ederek yere düşen bu yoğuşma tanelerine yağış denir. Katı veya sıvı olabilir. Bulutlardan doğar. Çiğ ve kırağı v.s. Havadan yere aktarılan su olduğu için bunlar da yağış olarak kabul edilirler. Bulut içindeki su tanelerinin birleşmesi ve büyümesinin çeşitli nedenleri vardır: -Dikey hareketler -Yere düşmesi sırasında ki çarpışmalar -Tanelerin + ve – elektrik yükleri Dikey hava hareketlerinin zayıf olduğu yerlerde bulut çok yoğun ve sıcaklık düşük olsa bile taneler birleşip yağış olmaz. Dikey hava hareketleri güçlü ise hızlı yükselme ile meydana gelen yoğunlaşma sonucunda taneler büyür ve sağanak diye adlandırdığımız yağışlar oluşur. Bu tip y...

  4.4. Bulutluluk ve Bulutlar Bulutluluk, belirli bir anda gökyüzünün bulutlarla kaplı olan kısmının tüm gökyüzüne olan oranına denir. Bu oran, gökyüzünün ne kadar kapalı olduğunu belirler ve hava durumu sınıflandırmasında kullanılır. Ölçüm Aleti: Bulutluluk oranı, Nefometre (Nephometer) adı verilen çeşitli aynalardan oluşan bir aletle ölçülür. Gökyüzü 10 veya 8 eşit parçaya bölünmüş gibi düşünülür ve kapalı olan parçalar sayılır. Bulutla kaplı pencere sayısının toplam pencere sayısına oranı bulutluluğu verir. Değerlendirme (10'luk Nefometre Skalası): 0-2 arası: Açık hava (Açık Hava). 2-8 arası: Bulutlu hava (Bulutlu Hava). 8-10 arası: Kapalı hava (Kapalı Hava). Nefometre, ufku kaplayacak şekilde tutularak kullanılır. Bulutla kaplı pencereler sayılır ve oran hesaplanır. Analoji: Gökyüzünü bir tiyatro sahnesi olarak düşünürsek, bulutluluk oranı sahnedeki perdenin ne kadar kapalı olduğunu gösterir. 4.4.1. Bulut Oluşumu ve Mekanizmaları Bul...

  4.3. Sis-Pus Sis, yoğunlaşmanın yere dokunan hava katmanlarında olduğu zaman meydana gelir. Yatay görüş mesafesini 1 km’nin altına düşüren meteorolojik bir olaydır. Stratus bulutunun yerde veya yere yakın seviyede oluşması olarak da bilinir. Yerle temas eden hava içindeki su buharının yoğuşması veya donarak kristalleşmesi sonucu ortaya çıkan çok küçük su damlacıkları veya buz kristallerinden meydana gelir. Sis içinde çisenti biçiminde çok hafif yağış olabilir. Zirai açıdan faydalı olduğu kadar, güneşe engel olduğu için deniz, kara ve hava ulaşımında büyük ölçüde olumsuz etkileri olur. 4.31.Sis oluşturan olaylar Sis, yeryüzüne çok yakın oluşmuş ya da yeryüzüne çökmüş bulutlardır. Sıcak ve nemli bir havanın daha soğuk bir yerle teması sonucu sis oluşur. Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşması da sislere yol açar. Başlıca sis oluşum şekilleri şunlardır: a. Rüzgar, ılık denizlerden soğuk karaya eserse karada sis oluşur. b. Rüzgar, sıcak denizlerden soğu...

1-Batı rüzgarları -Yeryüzündeki batı rüzgarları -Polar cephe -Yüksek batı rüzgarları 2-Kutup rüzgarları 3-Alize rüzgarları -Yeryüzünde alizeler -Tropikal doğu rüzgarları -Üst alizeler Durgun bölgeler: 1-Ekvatoral durgun ve tropikler arası yaklaşım kuşağı 2-Subtropikal durgun bölge 1-Batı Rüzgarları Yeryüzündeki Batı Rüzgarları Subtropikal yüksek basınçlardan orta enlem alçak basınçlarına esen rüzgarlardır. Yön ve süreklilik bakımından oldukça değişken bir özellik gösterirler. Orta enlem okyanuslarının özellikle doğu bölümlerinde ve kışın güçlü olarak eserler. Sık değişen yönleri ve hızları üzerinde gezici siklon ve antisiklonların önemli etkileri vardır. Çoğunlukla 3-7 bofor hızında esen rüzgarlar zaman zaman fırtına karakterini kazanırlar. Batı Avrupa da yazın %60, kışın ise %30 oranında batı rüzgarları esmektedir. Durgun havanın çok az olduğu bu kuşağa egemen batı rüzgarları da denir. Batı rüzgarlarını doğuran hava ...

  4.2.Rüzgarlar Rüzgar; yatay yönde yer değiştiren bir hava hareketidir. Çevresine yaptığı etkilerle gözlenir. Cildimizde bıraktığı serinlikle hissedilir . Rüzgar üç belirgin özelliği olan bir iklim öğesidir. Bunlar: -Yönü -Hızı -Frekansı (esme sıklığı) Rüzgarın Yönü Bulunduğumuz yöne doğru geldiği yöne rüzgar yönü denir. Rüzgarın yönü ana yönler ve ara yönlerle ifade edilir ayrıntılı çalışmalarda pusula ile ifade edilir. Hakim rüzgarlar (egemen rüzgarlar) bir bölgede belli süre içinde en çok esen rüzgarlara denilmektedir. Bir bölgedeki hakim rüzgarlar kadar karakteristik rüzgarlarda önemlidir. Hava kütlesinin hareket hızına rüzgar hızı denilmektedir. m/sn., Km/saat, Rüzgarlar çarptıkları cisimler üzerinde basınç meydana getirirler ve bu basınç şiddeti rüzgar hızının karesi oranında artmaktadır. 1 m/sn 1m2 0.076 kg 2 m/sn 1m2 0.3 kg Sık sık yön değiştiren rüzgarların hızı da değişmektedir. Bu tip rüzgârlara sars...

 

 

  Hava Basıncı Giriş Hava basıncı; atmosferi oluşturan gazların bir ağırlığı bulunmaktadır.Bu ağırlığın atmosfer altındaki ve atmosfer içindeki cisimler üzerine uygulamış olduğu ağırlığa veya kuvvete hava basıncı denilmektedir. Bunun için normal basınç değerleri 45.enlemde deniz seviyesinde 15oC sıcaklık esas alınarak ölçülmüştür. Bu değerlerdeki basınç normal basınç olarak kabul edilmiştir ve bu değer 760 mm.veya 1013 mb.dır. Bu değerlerden yüksek olan değerler yüksek basınç, düşük olanlar ise alçak basınç olarak kabul edilmektedirler. Yeryüzünde tesbit edilebilmiş en yüksek basınç 1079mb, en düşük basınç ise 886 mb’ dır. 1033*1500=15490 Yaklaşık 15 ton İç basınç dengesi (vücut boşluklarındaki hava, damarlar ve kan) yüksekliğin artması ile birlikte değişir. Basınç Etmenleri Hava basıncı çeşitli etmenler altında değişiklik gösterir. A- Sıcaklık (Termik Etken) Basıncı en çok etkileyen etmen sıcaklıktır. Sıcaklığın günlük mevsimlik değişimine bağlı olarak basınç değişir. Isınan hava ...