PROF.DR. SABRİ KARADOĞAN-DERSLER

 

  3.6. Toprak Suyu: Önemi, Mekanizması ve Sınıflandırılması Toprak suyu, tarımsal üretim ve ekosistem döngüsü için hayati bir bileşendir. Bitkilerin yetişmesi, toprak içi biyolojik faaliyetlerin sürdürülmesi, çeşitli ayrışma süreçleri ve özellikle iyon alışverişinin sağlanması bakımından kritik bir öneme sahiptir. 3.6.1. Toprak Suyunun Tarımsal Önemi Toprakta bulunan su, yalnızca bir nem kaynağı değil, aynı zamanda aktif bir taşıyıcı ve düzenleyicidir. Tarım açısından önemi üç ana başlıkta toplanabilir: • Besin Maddesi ve Taşıyıcı: Su, başlı başına önemli bir bitki besin maddesidir. Ayrıca katı besin maddelerini önce eriterek çözelti haline getirir, ardından bu maddeleri bitki köklerinden (rizosferden) diğer dokulara taşır. • Reaksiyon Düzenleyici: Toprak oluşumu, toprağın tava gelmesi ve verimlilik gibi süreçlerdeki fiziksel, kimyasal ve biyolojik reaksiyonlarda ya doğrudan yer alır ya da katalizör görevi görerek bu reaksiyonların gerçekleşmesini sağlar....

  3.5.Toprağın Rengi 3.5.1. Toprağın Renginin Tanımı ve Önemi Toprak rengi, klimatik toprak tiplerinin sınıflandırılmasında kullanılan çok önemli bir fiziksel toprak özelliğidir. Büyük toprak grupları dünyanın çeşitli ülkelerinde renk esas alınarak sistematik ünite halinde sınıflandırılmıştır. Renk, arazide toprak tanıtımı sırasında horizonların ayrımı, organik madde miktarının tahmini, kimyasal çökeleklerin tanınması, yıkanma ve birikme olaylarının belirlenmesi için son derece önemli bir fiziksel toprak karakteristiğidir. Toprağın aldığı renk, toprak oluşumunda ayrışma olaylarının şiddet ve seyrini yansıtır. Toprak oluşmaya başladığında rengi ana materyalin rengine benzer; ayrışmanın ilerlemesi, oksidasyonun artması ve organik maddenin karışmasıyla renk koyulaşır. Toprağa renk veren unsurlar: Organik maddeler, demir ve manganez bileşikleri. Organik madde arttıkça renk koyulaşır (koyu siyah topraklar oluşur). Demir mineralleri esmer, kırmızı ve sarı ...

  3.4.Toprağın Sıcaklığı 3.4.1. Toprak Sıcaklığının Tanımı ve Önemi Toprak sıcaklığı, bitkilerin yetişmesi, mikroorganizmaların faaliyeti, organik maddenin parçalanması ve mineralizasyonu ile topraktaki kimyasal olayların devam etmesi için kritik öneme sahiptir. Toprağın sıcaklığı ve nemi yeterli miktarda olursa, biyolojik ve kimyasal faaliyetler devam eder. Toprak donduğu zaman bu faaliyetler durur. Tüm enerjilerin ana kaynağı güneştir. Toprak, güneş ışınları ile gelen ısıyı depolar ve bazen bir ortamdan diğerine transfer eder. Bitki yetiştirme ortamı olarak toprağın bir sıcaklığı vardır, bu da sürekli güneş ışınlarına maruz kalmasından kaynaklanır. (Not: Bu bölümde toprak sıcaklığının biyolojik ve kimyasal süreçlerle ilişkisini gösteren bir diyagram yer alabilir; güneş enerjisinin toprak ısınmasındaki rolü vurgulanır.) 3.4.2. Toprak Sıcaklığının Pratik Tarım Bakımından Önemi Topraktaki mikrobiyal aktiviteyi ar...

  3.3.Toprağın Havası 3.3.1. Toprak Havasının Tanımı ve Önemi Toprak havası, bir toprak kitlesi içinde yer alan hava hacminin, kitlenin toplam hacmine oranını ifade eder. Bu oran, toprağın hava içeriği veya hava miktarı olarak adlandırılır. Hava kapasitesi çeşitli topraklarda %0-40 arasında değişir ve büyük ölçüde toprak tekstürüne ve strüktürüne bağlıdır. Ortalama hava kapasitesi: Kumlu topraklarda: %30-40 Siltli ve tınlı topraklarda: %10-25 Killi topraklarda: %5-15 (veya daha az) Toprak işleme (örneğin pulluk tabakası) ile hava kapasitesi olağanüstü yükselir. (Not: Bu kısımda hava kapasitesinin toprak bünyesine göre dağılımını gösteren bir grafik bulunabilir; kumlu topraklarda yüksek, killi topraklarda düşük hava oranı vurgulanır.) 3.3.2. Toprağın Havalanması ve Hava Geçirgenliği Havalanmanın Tanımı: Toprak havalanması, toprağın üretkenliğini belirleyen en önemli olaylardan biridir. Bitkiler solunum sırasında oksijen (O₂) absorbe e...

  3.2.Toprağın Yapısı (Strüktürü) Toprağın strüktürü, toprak parçalarının bir araya gelerek oluşturduğu sıralanma ve bunların duruş şekillerini ifade etmektedir. Toprak strüktürü toprağı oluşturan primer teksel taneciklerin bir hacim içerisinde dizilip gruplaşarak sekonder toprak parçacıkları oluşturmasıdır . Oluşan bu sekonder toprak parçacıklarına ‘ ’toprak agregatı ’’ veya ‘ ’ strüktür ünitesi ’’ adı verilir. Toprak strüktürü; agregatları çıplak gözle görülebilen ‘’ Makrostrüktür ’’ ve ancak mikroskopla ince kesitlerde veya yüzeysel olarak görülebilen ayrıca makro strüktürün yapıtaşı olan ‘’ Mikrostrüktür ’’ olmak üzere iki strüktür oluşumu gözlenmektedir. Agregatlaşmış bir toprağın fiziksel özellikleri, primer toprak taneciklerinin doğrudan oluşturduğu bir toprak kitlesinin fiziksel özelliklerinden tamamen farklıdır. Toprağın su geçirgenliği ve iletkenliği, Su tutma kapasitesi Havalanması Bitki besin maddelerinin elverişliliği Mikroorganizm...

3.Toprağın Fiziksel Özellikleri Toprağın fiziksel özelliklerini, toprağın katı fazını oluşturan maddelerin boyutları, bunların birbirlerine bağlanma durumları, agregat sistemleri, agregat veya toprak parçalarının diziliş ve duruş şekilleri teşkil etmektedir. Toprağın fiziksel özellikleri, toprakta havalanma, suyun toprağa sızması ve alıkonulması, köklerin nüfuzunu, toprakta bitki besin maddelerinin tutulmasını önemli ölçüde tayin etmektedir. Mesela kil gibi ince unsurlu maddelerden oluşan toprak kütlesinin havalanması ve suyun sızması güç olmaktadır. Buna karşılık taneli bir yapı gösteren topraklarda havalanma ve su dolaşımı mükemmel olarak cereyan eder. 3.1.Toprağın Bünyesi (Tekstür) 3.1.1. Anahtar Kavramlar 3.1.2. Toprak Bünyesi (Tekstür) Nedir? Toprağın katı kısmı, boyutları birbirinden farklı üç temel parçacıktan oluşur:  Kum ,  Mil (Silt)  ve  Kil . İşte bu parçacıkların toprak içindeki  nispi (göreceli) miktarlarına  ve...