PROF.DR. SABRİ KARADOĞAN-DERSLER

  4.Biriktirmeye Bağlı Olarak Meydana Gelen Şekiller Akarsuyun gücü azalırsa biriktirme olur. Buna bağlı olarak çeşitli şekiller ortaya çıkar. Bunların başlıcaları : Birikinti koni ve yelpazeleri Dağ eteği ovaları (Piedmont ovaları) Kum adaları Dağ içi ovaları Taşkın ovaları. Taban seviyesi ovaları Deltalar Alüvyal Taraçalar Bu şekiller akarsuyun gücünün azalması sonucu oluşur, genellikle düz ve çevresine göre alçak sahalardır. Akarsular daha çok yüksek sahalarda aşındırma yapar. Akarsuların hızının azalması eğiminin az olduğu yerlerde olur ise buralarda biriktirme gerçekleşir. Buralar kıyılar ovaları vadi tabanları gibi yerlerdir. 4.1. Birinkinti Koni ve Yelpazeleri, Dağ Eteği Ovaları Bu kuvvetli bir eğime sahip yamaçlardan inen akarsuların yamaçların etek kısımlarında yer alan ova ve vadi tabanı gibi az eğimli bir sahayı geçerken eğimin azalması bunun sonucu akarsuyun gücünün azalarak taşımış olduğu malzemeyi biriktirmesiyle oluş...

 

  4.1. Giriş Ve Genel Özellikler Türkiye, akarsuların ve vadilerin sık bulunduğu bir ülkedir. Ülkenin dağlık yapısı, sıradağların uzanışı ve iklim çeşitliliği akarsuların özelliklerini doğrudan şekillendirmiştir. Temel Karakteristikler: • Kısa Boylu Akarsular: Türkiye bir yarımada olduğu ve dağlar kıyıya paralel uzandığı için akarsuların boyları genellikle kısadır. Kendi sınırlarımız içinde doğup yine kendi kıyılarımızdan denize dökülen en uzun akarsu 1355 km ile Kızılırmak'tır. • Hızlı Akış ve Derin Vadiler: Ülkenin yüksek ve engebeli olması nedeniyle akarsular hızlı akar ve dar, derin vadiler (boğazlar) oluştururlar. Bu durum, akarsuların hidroelektrik potansiyelini artırırken ulaşıma elverişliliğini azaltır. • İsimlendirme: Akarsular büyüklüklerine göre dere, çay, ırmak ve nehir (en büyüğü) olarak adlandırılır. Ayrıca Türkiye'de akarsu isimleri sıklıkla renklere göre verilir (Yeşilırmak, Kızılırmak, Aksu, Göksu gibi). 4.2. Havzalara Göre Türki...

 

 

 

 

  Akarsuların Oluşumu ve Özellikleri Kaynak suları, yağışlar, kar ya da buz erimeleri veya bir göl gideğenine bağlı olarak oluşan ve doğal bir yatak içinde akan su kütlelerine akarsu ismi verilmektedir. Akarsular büyüklüklerine göre dere, çay, ırmak ve nehir gibi isimler alır fakat bunları birbirinden ayırmak için kesin bir ölçüt söz konusu değildir. Yağışın yeryüzüne düştükten sonra bir kanal içinde akış gösteren akarsulara ulaşıncaya kadarki hareketine akış (runoff) denir. Bu akış hem yüzeyde hem de yüzeyin altında çeşitli hızlarda meydana gelir. Şekil de bir yamaçta meydana gelen değişik akışları göstermektedir. Bunlar; yüzeysel, yüzey altı ve yer altı akışlarıdır. Yamaçta Su Akışlarının Temel Dinamikleri Hidroloji biliminde, yağışın yeryüzüne inişinden sonra suyun nasıl dağıldığı ve akarsulara ulaştığı süreçler, su döngüsünün kritik bir parçasıdır. Bu bölümde, Tim Davie’nin 2008 tarihli çalışmasından esinlenerek hazırlanan bir diyagramı inceleyeceğiz. Diyagram, bir yamaç kesiti...