PROF.DR. SABRİ KARADOĞAN-DERSLER

 

  4.2 . Birikim Şekilleri Karstik birikim şekilleri, yeraltında kalkeri eriten karbondioksitli suların, kalsiyum bi karbonat (H2CO3) olarak yüzeye çıkması veya mağara içlerine girmesi sonrasında basıncın azalmasına bağlı olarak, CO2’nin uçması, H2O’nun akıp gitmesi, böylece arda kalan CaCo3’ın ise çökelmesi sonucunda ortaya çıkar. 4.2.1. Travertenler ve Traverten Taraçaları Yukarıda açıklanan gelişim traverten depolarının oluşumunu, büyük karstik suların yüzeye çıktığı yerlerde ise traverten taraçalarının meydana gelmesine yol açar. Üst üste biriken travertenlerin boşluklu, sünger gibi ve hafif olanlarına kalker tüf adı verilir. Gerek sıcak gerekse soğuk su kaynaklarının çevresinde oluşan travertenler, oluşum esnasında bitkilerin CO2 özümlemeleri nedeniyle, içlerinde bol miktarda bitki fosili ihtiva ederler. Sıcak su kaynaklarının çevresindeki traverten oluşumu daha hızlı ve büyük oranda gerçekleşir. Türkiye’de travertenlere Antalya, Pamukkale, Van Gölü güneyi, Mal...

 Karst topoğrafyasının en karakteristik özelliklerinden biri de, drenajın genel olarak yer altına geçmiş olmasıdır. Karstik sahalarda başta düdenler aracılığıyla olmak üzere çeşitli biçimlerde drenajın yeraltına geçmesi ile birlikte aşağıda belirtilen şekiller ortaya çıkar. Kuru, kör ve çıkmaz vadiler Karstik sahalardaki kuru vadiler, akarsuların zamanla yeraltına geçmesi sonucunda meydana gelirler. Bu olaya genellikle sahadaki bir yükselme yardımcı olur. Yükselme sonucunda yüzeydeki akarsu, yeraltı su seviyesinin düşmesine bağlı olarak derinlere iner. Kuru vadiler geçici olarak ve kısa bir zaman dilimi içinde yatağında su bulundurabilir. Buna karşılık karstik sahalarda hiçbir zaman yatağında su geçirmeyen vadilere ölü vadi denilmektedir. Toroslar’da gerek kuru gerekse ölü vadilere yaygın olarak rastlanmaktadır. Bunun nedeni ise, daha önce de belirtildiği gibi, bu dağlık kütlenin Kuvaterner’de toptan yükselmeye uğramasıdır. Kör vadiler her tarafı kapalı olan veya ...

 Karstik şekiller sistematik olarak aşağıdaki gibi incelenir: A – AŞINMA-ÇÖZÜNME ŞEKİLLERİ I - YÜZEY ŞEKİLLERİ : Bu tür şekillerin oluşturduğu karsta yüzey karstı adı verilmektedir. Bu karst şu şekillerden oluşmaktadır ; 1- Lapya 2- Dolin 3- Uvala 4- Obruk 5- Polye II -YERALTI DRENAJINA BAĞLI OLUŞMUŞ ŞEKİLLER 1-  Kuru , kör ve çıkmaz vadiler 2-  Karstik tüneller ve köprüler 3-  Mağaralar B – BİRİKİM ŞEKİLLERİ 1- Travertenler 2- Traverten konileri 3- Sarkıt ve dikitler 4- Kaliş ve Terra rosa 4.1. Çözünme-Aşınma Şekilleri 4.1.1.Yüzey Şekilleri Lapya Karstik sahalarda en yaygın şekilde rastlanan şekiller lapyalardır. Bunlar çok büyük şekiller değildir. Bir bakıma bunlar mikro topoğrafya şekilleridir. Uzunlukları ve derinlikleri birkaç cm. ile birkaç m. arasında değişir. Bunlar geliştikleri yüzeyde çok sayıda ortaya çıkarlar ve adeta yüzeyin pürüzlü bir görünüm almasını sağlarlar. Bir ...

 Karst,başta kireçtaşı olmak üzere dolomit, alçıtaşı gibi karbonatlı ya da sülfatlı olan çözünmeye uygun kayaçların sularla, bir dizi fiziksel süreçler (aşınma, taşıma, biriktirme) ve kimyasal süreçler sonucu çözünmesiyle oluşan topografyadır. Karst, esas olarak jeomorfoloji ve jeolojide, düdenler ve mağalar içeren yer altı drenaj sistemiyle bilinir. Yüksek kalsiyum karbonat içeren kireçtaşı ve diğer tortul çökelleri, yerüstü ve yeraltı drenaj sistemlerinde suların aşındırıcı etkisiyle çözünerek karstik topografyayı meydana getirir. Karst terimi ve diğer dillerdeki tüm benzer adlandırmalar, taş, kaya anlamına gelen kar- kelimesiyle Latince carsus’ tan gelir. Akdeniz kökenli olan bu terim, İtalya'nın kuzeydoğu bölgesinde yer alan Trieste şehrinin civarında uzanan Dinar Alpleri üzerinde bulunan bir dizi jeolojik, jeomorfolojik ve hidrolojik oluşumun Almanca adından türetilmiştir. Karst tipolojisini temsil eden, İtalya, Slovenya ve Hırvatistan arasında bulunan bir kireçtaşı plat...