Klimatoloji: İklim Elemanları-Sis (Ders Notu
4.3. Sis-Pus
Sis, yoğunlaşmanın yere dokunan hava katmanlarında olduğu zaman meydana gelir. Yatay görüş mesafesini 1 km’nin altına düşüren meteorolojik bir olaydır. Stratus bulutunun yerde veya yere yakın seviyede oluşması olarak da bilinir. Yerle temas eden hava içindeki su buharının yoğuşması veya donarak kristalleşmesi sonucu ortaya çıkan çok küçük su damlacıkları veya buz kristallerinden meydana gelir.
Sis içinde çisenti biçiminde çok hafif yağış olabilir. Zirai açıdan faydalı olduğu kadar, güneşe engel olduğu için deniz, kara ve hava ulaşımında büyük ölçüde olumsuz etkileri olur.
4.31.Sis oluşturan olaylar
Sis, yeryüzüne çok yakın oluşmuş ya da yeryüzüne çökmüş bulutlardır. Sıcak ve nemli bir havanın daha soğuk bir yerle teması sonucu sis oluşur. Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşması da sislere yol açar. Başlıca sis oluşum şekilleri şunlardır:
a. Rüzgar, ılık denizlerden soğuk karaya eserse karada sis oluşur.
b. Rüzgar, sıcak denizlerden soğuk denizlere, esince, soğuk sular üzerinde sis oluşur.
c. Rüzgar, sıcak karalardan soğuk denizlere esince deniz üzerinde sis oluşur.
d. Serin denizler üzerindeki alçalma hareketi, deniz üzerinde sis oluşturur.
e. Yere dokunan yoğunlaşmalarda sis oluşur, Yükseklerde ise bulutlar oluşur.
4.3.1.Sis Tipleri
Sisler, oluşumları bakımından 4 grupta ele alınır:
1.Kara sisleri (Radyasyon sisleri)
Durgun hava-Terselme sonucunda oluşan sislerdir.
2.Kıyı ve deniz sisleri(Adveksiyon sisleri)
Yatay hava hareketleri sonucu oluşan sislerdir.
3.Yerşekli sisleri
Orografik sisler
Vadi sisleri
4-Cephe Sisleri
1) Radyasyon sisi:
Açık ve durgun gecelerde sıcaklık kaybı sebebiyle yer yüzeyi ve yüzeye yakın hava soğur. Yerden yukarı doğru yükseklik arttıkça atmosferde ters bir sıcaklık dağılımı ortaya çıkar. Alt seviyelerde hava soğuktur. Yükseklik arttıkça sıcaklık da artar. Soğuma havanın çiğ noktasına kadar inerse sis meydana gelir. Gece başlar, gündüz hava ısınınca öğleye doğru ortadan kalkar.
2) Adveksiyon (Yatay Hava Hareketi) Sisi:
Sıcak ve nemli havanın soğuk bir yüzey üzerine hareketi ile alt katmanların soğuyarak su buharının yoğunlaşması sonucu oluşan sislerdir.
3) Yer Şekli Sisleri:
Orografik Sisler (Yamaç Sisi): Yatay hareket eden havanın yer şekli etkisiyle yükselerek soğuması sonucunda oluşan sislerdir. Yer şekli etkisiyle yükselme hafif ve yataya yakın olmalıdır.
Vadi Sisleri: Çevredeki soğuk havanın vadi tabanlarına çökmesi ve terselme olaylarıyla oluşan sislerdir
4) Cephe Sisleri
Karşılaşan iki farklı hava kütlesinden sıcak olanın soğuk olan üzerinde yükselerek soğuması sonucunda oluşan sislerdir.
